CB nhảy hệ điện mặt trời: nguyên nhân và cách xử lý an toàn

CB (aptomat) nhảy nghĩa là thiết bị bảo vệ vừa phát hiện điều bất thường và đã cắt mạch, không phải CB hỏng. Sáu nguyên nhân hay gặp: quá tải, CB chọn sai dòng hoặc sai loại, đầu nối lỏng sinh nhiệt, rò điện do ẩm hoặc dây hỏng, chống giật RCD không phù hợp với inverter, và xung điện sau giông sét. Chủ nhà được phép quan sát, ngửi mùi, đóng lại một lần nếu không có dấu hiệu cháy. Nếu CB nhảy lại, dừng hẳn và gọi kỹ thuật. Đóng lại liên tục là cách nhanh nhất biến một lỗi nhỏ thành chập cháy.

Tủ điện mặt trời thường có nhãn ghi tên từng thiết bị. Nhìn qua cửa tủ, cần gạt ở vị trí tắt hoặc lưng chừng là CB vừa nhảy. Mỗi vị trí mang ý nghĩa khác nhau:

CB phía AC giữa inverter và tủ điện nhà

Nhảy khi dòng ra của inverter vượt định mức CB, đầu dây phía AC nóng, hoặc có ngắn mạch phía sau. Inverter sẽ báo mất lưới.

CB hoặc cầu chì phía DC từ giàn pin xuống

Nhảy khi có sự cố trên chuỗi tấm pin như chạm chập, dòng ngược. App sẽ thấy một đầu vào PV bằng 0.

CB chống giật (RCD, RCBO)

Nhảy khi phát hiện dòng rò xuống đất. Có thể do rò thật, cũng có thể do chọn loại chống giật không hợp với inverter.

CB tổng của nhà

Nhảy khi toàn bộ tải trong nhà vượt định mức, hoặc có sự cố ở mạch điện nhà không liên quan tới điện mặt trời. Cấu tạo tủ và vai trò từng thiết bị xem ở bài tủ điện điện mặt trời gồm những gì.

Quá tải

Nhà hybrid chạy nhiều tải lớn cùng lúc trên ngõ ra dự phòng khi mất điện, vượt công suất inverter hoặc định mức CB. Hoặc nhà lắp thêm máy lạnh, bếp từ, sạc xe mà CB tổng vẫn giữ nguyên. CB loại này thường nhảy đúng lúc bật thiết bị lớn.

CB chọn sai dòng hoặc sai loại

CB quá sát dòng làm việc của inverter sẽ nhảy vặt vào trưa nắng khi inverter phát tối đa. Nguy hiểm hơn là dùng CB dành cho điện AC lắp ở phía DC: CB AC không được thiết kế để dập hồ quang dòng một chiều, khi cần ngắt có thể không ngắt được. Thiết bị phía DC phải ghi rõ định mức điện áp DC phù hợp với chuỗi pin.

Đầu nối lỏng sinh nhiệt

Đầu cos, cầu đấu siết không đủ lực, sau nhiều chu kỳ nóng lạnh sẽ lỏng dần, tiếp xúc kém, nóng lên và làm CB nhảy nhiệt. Dấu hiệu: vỏ CB nóng bất thường, nhựa quanh đầu dây ngả màu, mùi khét nhẹ.

Rò điện do ẩm hoặc dây hỏng

Nước mưa vào tủ, ống luồn dây đọng nước, vỏ dây bị chuột cắn hoặc trầy khi thi công. Rò điện làm CB chống giật nhảy, thường vào sáng sớm sau mưa. Chọn dây và đầu nối đúng chuẩn xem dây cáp DC điện mặt trời.

Chống giật RCD không phù hợp với inverter

Giàn tấm pin diện tích lớn có dòng rò tự nhiên nhỏ xuống đất, tăng lên khi trời ẩm. RCD quá nhạy hoặc sai loại theo khuyến nghị của hãng inverter sẽ nhảy vặt dù hệ không hỏng. Loại và ngưỡng chống giật phù hợp ghi trong sổ tay từng model inverter.

Xung điện sau giông sét

Sét đánh gần tạo xung lan theo đường dây, CB nhảy là bảo vệ đã làm việc. Sau giông cần kiểm tra thêm thiết bị chống sét — xem kiểm tra điện mặt trời sau bão, giông.

Bảng giúp mô tả đúng hiện tượng khi gọi kỹ thuật, không thay cho việc đo kiểm tại chỗ.

Bước 1: quan sát từ ngoài tủ

Không mở nắp trong của tủ. Nhìn qua cửa kính hoặc cửa ngoài xem CB nào ở vị trí tắt, có vết đen, nhựa chảy, hơi nước đọng không. Ngửi xem có mùi khét.

Bước 2: ghi lại thời điểm và hoàn cảnh

Nhảy lúc mấy giờ, trời nắng hay mưa, đang bật thiết bị gì. Chụp ảnh tủ và màn hình inverter. Mã lỗi đi kèm tra theo nhóm ở bài lỗi inverter điện mặt trời thường gặp.

Bước 3: đóng lại một lần nếu không có dấu hiệu cháy

Tay khô, đứng trên nền khô, đóng CB theo trình tự trong hướng dẫn bàn giao. Nếu nhảy do quá tải, tắt bớt thiết bị lớn trước khi đóng.

Bước 4: nhảy lại thì dừng hẳn

Để nguyên trạng thái tắt, không thử lần thứ hai, gọi kỹ thuật. Có mùi khét hoặc thấy khói thì không đóng lại lần nào, tránh xa tủ và báo ngay.

Mỗi lần đóng vào một mạch đang ngắn mạch hoặc rò nặng, dòng sự cố lại chạy qua dây và đầu nối trước khi CB kịp cắt. Đóng nhiều lần làm tiếp điểm CB cháy rỗ, đầu dây nóng thêm, vỏ cách điện chảy dần, có thể bắt lửa trong tủ. Phía DC còn nguy hiểm hơn: dòng một chiều từ giàn pin không có điểm qua 0 như điện AC, hồ quang khó tắt, và giàn pin vẫn phát điện khi trời sáng dù CB đã cắt. Thay CB to hơn cho đỡ nhảy cũng là sai: dây dẫn phía sau không được bảo vệ đúng nữa. Đọc thêm nguyên tắc an toàn ở bài điện mặt trời có an toàn không.

Tủ kín nước, đặt nơi có mái che

Tủ đặt ngoài trời phải có cấp bảo vệ chống nước phù hợp, lỗ luồn dây bịt kín, ống dây đi xuống thấp rồi mới vào tủ để nước không chảy theo dây.

Siết lại đầu nối khi bảo trì

Kỹ thuật viên kiểm tra nhiệt độ và độ chặt đầu nối trong các lần bảo trì định kỳ, phát hiện điểm nóng trước khi thành sự cố.

Tính lại tải khi mua thêm thiết bị lớn

Thêm máy lạnh, bếp từ, sạc xe thì hỏi lại kỹ thuật về định mức CB tổng và công suất ngõ ra dự phòng của hệ hybrid.

Dùng thiết bị DC đúng chuẩn

CB, cầu chì, dao cách ly phía DC phải là loại chuyên cho điện một chiều, định mức điện áp phù hợp chuỗi pin. Đây là điểm nên hỏi rõ trước khi ký hợp đồng.

Gọi hotline 0888 068 666, gửi ảnh tủ điện và mô tả kiểu nhảy để kỹ thuật METASOLAR hướng dẫn bước tiếp theo và sắp lịch kiểm tra. Nếu chuẩn bị lắp mới, tìm hiểu cách METASOLAR chọn thiết bị bảo vệ AC, DC tại quy trình lắp đặt điện mặt trời hoặc gửi hóa đơn qua trang báo giá. Các bước báo sự cố xem quy trình bảo hành khi gặp sự cố.

Tìm hiểu thêm về lắp điện mặt trời hộ gia đình trọn gói từ A-Z.