Điện mặt trời có an toàn không?

Có, an toàn nếu lắp đúng kỹ thuật. Hai lo ngại phổ biến nhất — bị giật khi mưa và bị sét đánh vào tấm pin — đều được xử lý bằng cấu hình bảo vệ tiêu chuẩn: CB (cầu dao) DC cách ly từng dây, thiết bị chống sét lan truyền (SPD) lắp ở cả phía DC và AC, và hệ thống tiếp địa đúng TCVN 7447. Rủi ro không phải bằng 0 nếu lắp sai kỹ thuật, nhưng với hệ đủ chứng từ CO/CQ và thi công đúng chuẩn, rủi ro này rất thấp.

Tấm pin vẫn tạo ra điện áp DC khi có ánh sáng, kể cả trời mưa nhẹ (ánh sáng khuếch tán vẫn đủ kích hoạt tấm pin ở mức thấp) — đây là lý do quy trình lắp đặt/bảo trì đúng chuẩn luôn ngắt CB DC trước khi thao tác gần tấm pin hoặc dây dẫn. Với người dùng thông thường không can thiệp vào hệ thống, dây dẫn và đầu nối MC4 đạt chuẩn IP67 (chống nước) nên không có nguy cơ giật điện khi đứng dưới mái lúc trời mưa. Rủi ro chỉ phát sinh nếu dây/đầu nối bị hư hỏng, hở, hoặc thi công sai — đây là lý do nên chọn đơn vị có chứng từ và pháp nhân rõ ràng.

Tấm pin và khung nhôm không "hút sét" hơn các kết cấu kim loại khác trên mái (ăng-ten, ống nước inox…) — sét thường đánh vào điểm cao nhất, dẫn điện tốt nhất trong khu vực, không riêng gì hệ điện mặt trời. Điều quan trọng là hệ phải có tiếp địa (grounding) nối khung pin, giá đỡ xuống đất đúng chuẩn để dẫn dòng sét an toàn xuống đất nếu có sự cố lan truyền, cộng với thiết bị chống sét lan truyền (SPD) lắp ở tủ điện DC và AC để bảo vệ inverter khỏi xung điện áp đột biến khi sét đánh gần khu vực (không nhất thiết đánh trực tiếp vào tấm pin).

CB DC

Cách ly từng chuỗi tấm pin, cho phép ngắt an toàn khi bảo trì.

SPD (chống sét lan truyền)

Ở cả đầu DC (gần tấm pin) và AC (gần tủ điện chính).

Tiếp địa

Nối khung, giá đỡ, tủ điện xuống hệ thống nối đất đúng TCVN 7447.

Đầu nối MC4 chuẩn IP67

Dây DC chống tia UV, chịu thời tiết ngoài trời.

Hệ đủ các lớp bảo vệ này kèm CO/CQ/VAT đầy đủ — xem thêm tại thiết bị METASOLAR đang triển khai và giải đáp riêng về pin lưu trữ có cháy nổ không nếu hệ có Hybrid.

Dây DC đi trong ống hoặc máng

Không có đoạn dây võng nằm trên mái tôn nóng hay cọ vào mép tôn sắc.

Tủ điện đóng kín, có nhãn

Cửa tủ đóng được, có nhãn từng aptomat, không có dây hở thò ra ngoài.

Có dây tiếp địa nối từ khung

Nhờ kỹ thuật chỉ đường dây tiếp địa từ khung giá đỡ xuống cọc nối đất lúc bàn giao.

Không có đầu nối nằm trong vũng nước

Đầu nối DC chịu nước tốt nhưng không nên nằm ngâm nơi đọng nước lâu ngày.

Treo tủ điện đủ cao hoặc có khóa; đi dây trong ống cứng ở những đoạn gần mặt đất; đặt pin lưu trữ trong phòng kín cửa. Nhà nhiều chuột nên hỏi đội thi công về lưới chắn quanh chỗ dây đi vào nhà, vì dây bị cắn là nguyên nhân sự cố hay gặp — xem thêm điện mặt trời có hại không.

Ngắt aptomat phía AC của hệ

Làm từ vị trí an toàn, không chạm vào thiết bị đang bốc khói.

Không dội nước vào tủ điện, inverter hay pin

Nước làm sự cố điện nguy hiểm hơn.

Có lửa thì gọi 114 ngay

Báo rõ có hệ điện mặt trời và pin lưu trữ trong nhà.

Báo kỹ thuật kiểm tra trước khi bật lại

Không tự bật lại hệ khi chưa rõ nguyên nhân.

Chỉ vệ sinh khi mái khô ráo, dễ đi lại, dùng nước sạch và dụng cụ mềm, không giẫm lên tấm, không chạm vào đầu nối hay dây DC. Mái cao, dốc thì nên để kỹ thuật làm — xem vệ sinh tấm pin đúng cách.

Rủi ro tăng lên nếu: thi công thiếu tiếp địa hoặc SPD để tiết kiệm chi phí, dùng dây/đầu nối không đạt chuẩn IP67, hoặc tự ý can thiệp vào hệ thống mà không ngắt CB DC trước. Đây cũng là lý do nên tránh tự lắp đặt hệ điện mặt trời phần đấu nối nếu chưa có kinh nghiệm — xem thêm hệ có hoạt động bình thường mùa mưa không và bảng giá trọn gói đã gồm đầy đủ thiết bị bảo vệ.

Hai hạng mục an toàn hay bị bỏ sót khi thi công: chống sét lan truyền và tiếp địa khung giá đỡ. Xem thêm quy trình xử lý khi hệ gặp sự cố.

Đọc thêm: xưởng, trang trại khu vắng: trộm tấm pin năng lượng mặt trời và cách phòng, nhà có tấm pin trên mái: an toàn cháy nổ điện mặt trời và cách ly khẩn cấp thế nào?.