Mái bị che bóng có lắp điện mặt trời được không?

Vẫn lắp được, nhưng bóng che ảnh hưởng sản lượng nhiều hơn nhiều người nghĩ. Do cách đấu nối tấm pin theo chuỗi (string), chỉ cần một góc nhỏ của một tấm bị che (bóng cây, cột ăng-ten, nhà cao tầng bên cạnh) cũng có thể kéo giảm sản lượng của cả chuỗi tấm pin nối chung, không chỉ riêng tấm bị che.

Các tấm pin trong cùng một chuỗi thường đấu nối tiếp — dòng điện trong mạch bị giới hạn bởi tấm yếu nhất (bị che bóng), giống như một mắt xích yếu kéo chậm cả dây chuyền. Bóng che còn có thể gây hiện tượng "hot spot" — điểm nóng cục bộ làm giảm tuổi thọ tấm pin về lâu dài nếu không xử lý đúng kỹ thuật (dùng diode bypass, chia nhỏ chuỗi).

Chụp ảnh mái vào 3 khung giờ

Chụp mái lúc khoảng 9h, 12h và 15h vào một ngày nắng. Vùng nào bị bóng ở cả khung 10h–14h mới là vùng đáng lo, vì đây là khung tấm pin phát nhiều nhất. Bóng chỉ phủ lúc sáng sớm hoặc chiều muộn ảnh hưởng ít hơn nhiều.

Để ý mùa trong năm

Đường đi của mặt trời thay đổi theo mùa, nên bóng nhà bên cạnh vào tháng 12 có thể dài hơn hẳn tháng 6. Nếu khảo sát vào mùa này, nên hỏi thêm chủ nhà bóng che các mùa khác ra sao.

Ghi lại vật che cố định và vật che thay đổi

Nhà cao tầng, bồn nước, cột ăng-ten là che cố định. Cây xanh là che thay đổi — cây còn lớn thêm, nên cần tính cả khả năng tỉa cành định kỳ.

Chia chuỗi theo vùng che, dùng nhiều MPPT

Inverter có nhiều bộ MPPT cho phép tấm ở vùng nắng và vùng bị che chạy trên hai chuỗi độc lập, vùng bị che không kéo cả hệ xuống. Đây là cách phổ biến và ít tốn chi phí nhất.

Bộ tối ưu hóa công suất cho từng tấm

Gắn thêm bộ tối ưu hóa ở các tấm hay bị che để mỗi tấm hoạt động riêng. Chi phí tăng theo số tấm cần gắn, nên thường chỉ gắn cho nhóm tấm bị che thay vì cả giàn.

Bỏ trống vùng bị che nặng

Nếu một góc mái bị che gần cả ngày, không lắp tấm ở đó thường hiệu quả hơn cố lắp rồi thêm thiết bị. Thiếu diện tích thì cân nhắc chuyển một phần giàn sang mặt mái khác — xem nên lắp hướng nào tốt nhất.

Mở app giám sát và xem biểu đồ công suất trong ngày. Hệ không bị che có đường cong tròn đều, cao nhất quanh trưa. Nếu đường cong tụt đột ngột vào cùng một khung giờ mỗi ngày nắng, gần như chắc chắn là có bóng che mới (cây lớn, công trình mới xây bên cạnh). Xem cách đọc biểu đồ tại app theo dõi điện mặt trời; bụi bẩn thì làm sản lượng giảm dần đều, không tụt theo giờ — xử lý bằng vệ sinh tấm pin đúng cách.

Khi khảo sát tận nơi, đội kỹ thuật xác định rõ hướng che (buổi sáng, trưa hay chiều), diện tích bị che và thời điểm trong năm để thiết kế bố trí chuỗi tấm pin hợp lý — tách vùng bị che khỏi vùng không bị che thành các chuỗi/MPPT riêng trên inverter, giảm tối đa thiệt hại sản lượng thay vì bỏ qua vấn đề. Đây là lý do khảo sát thực tế quan trọng hơn báo giá qua điện thoại — xem thêm quy trình lắp đặt trọn gói.

Tách chuỗi theo vùng bị che

Vùng mái bị che và vùng không bị che được đấu thành các chuỗi riêng, nối vào MPPT khác nhau trên inverter. Nhờ đó phần mái nắng tốt vẫn phát hết công suất thay vì bị kéo xuống theo vùng bị che.

Chọn inverter nhiều MPPT

Mái phức tạp, nhiều hướng hoặc có vật cản cần inverter có từ 2 MPPT trở lên. Đây là lý do khảo sát tận nơi quan trọng hơn báo giá qua điện thoại — chọn sai inverter thì không sửa được bằng cách đấu lại dây.

Ưu tiên vùng mái sạch bóng

Nếu diện tích mái dư, nên dồn tấm pin vào phần không bị che thay vì phủ kín cả mái. Lắp ít tấm ở vị trí tốt thường cho sản lượng cao hơn lắp nhiều tấm trong đó có phần bị che.

Xem thêm quy trình khảo sát và lắp đặt hoặc giải pháp cho hộ gia đình.

Kỹ thuật lắp đặt — đọc thêm: lắp trên mái bằng, sân thượng, có cần chống sét không, chống phát ngược lên lưới, nên lắp hướng nào tốt nhất, quy trình bảo hành khi gặp sự cố.

Đọc thêm: tấm pin half-cell là gì và có giúp khi bị che bóng?.