Điện mặt trời hòa lưới bám tải là gì?

Hòa lưới bám tải (grid-tied with load-following) là hệ điện mặt trời không có pin lưu trữ, hoạt động theo nguyên tắc: điện mặt trời tạo ra ưu tiên cấp trực tiếp cho các thiết bị đang dùng điện trong nhà (tải), chỉ khi tải dùng không hết mới phát phần dư lên lưới điện quốc gia. Khi mất điện lưới, hệ tự động ngắt hoàn toàn (không có điện dự phòng) — đây là quy định an toàn bắt buộc, không phải lỗi thiết bị.

Cấu hình METASOLAR đang triển khai: tấm pin → inverter hòa lưới → tủ điện chính nhà → tải sử dụng, song song với đồng hồ đo đếm 2 chiều (meter Eastron) + cảm biến dòng CT (SDM120CTM) gắn tại điểm đấu nối với lưới. Bộ CT này đo dòng điện thực tế đang chảy theo 2 chiều — cho phép inverter "biết" nhà đang dùng bao nhiêu điện để tự điều chỉnh mức phát, ưu tiên bám sát tải thay vì phát cố định.

*Sơ đồ mô tả đúng cấu hình thiết bị thật METASOLAR đang lắp (Eastron + CT SDM120CTM), không phải sơ đồ minh họa chung chung từ tài liệu hãng.

Tên gọi "bám tải" xuất phát từ cách inverter liên tục theo dõi mức tiêu thụ điện thực tế qua CT để điều chỉnh sản lượng phát ra sao cho khớp sát nhất với tải đang dùng, giảm tối đa lượng điện phát dư lên lưới (vì phần điện dư nếu không đăng ký bán theo Nghị định 243 sẽ không được ghi nhận giá trị). Đây là lý do hệ hòa lưới bám tải phù hợp nhất với nhà/cơ sở có tải điện ban ngày cao và ổn định — xem thêm khi nào nên chọn hòa lưới thay vì Hybrid.

Vì vậy tiền điện tiết kiệm được gần như bằng phần điện nhà bạn dùng trong khung 8h–16h. Nhà càng dồn việc dùng điện vào giờ nắng, hệ bám tải càng hiệu quả.

Inverter phát hiện mất lưới và ngừng phát ngay, dù trời đang nắng — cơ chế này bảo vệ thợ điện lực đang sửa đường dây. Khi có điện trở lại, inverter kiểm tra điện áp và tần số lưới ổn định rồi mới tự hòa lưới lại sau một khoảng chờ ngắn tùy hãng. Người trong nhà không cần bật tắt gì. Muốn có điện khi cúp thì phải có pin — xem điện mặt trời có dùng được khi mất điện không.

Nhà có người ở nhà ban ngày

Ông bà, trẻ nhỏ, người làm việc tại nhà — tủ lạnh, máy lạnh, máy giặt, nấu nướng dồn vào giờ nắng.

Nhà trọ, cửa hàng, quán

Tải ban ngày đều và kéo dài. Ví dụ hệ 16,9 kWp cho dãy trọ tại Cần Thơ và hệ 23,4 kWp tại Gò Vấp.

Xưởng sản xuất chạy giờ hành chính

Máy móc chạy đúng giờ nắng nên gần như toàn bộ điện làm ra được tự dùng — như cơ sở sản xuất bún 49,4 kWp tại Củ Chi hay hệ 61 kWp tại Kiên Giang.

Inverter hòa lưới không có mạch sạc pin, nên muốn thêm pin thường phải thay bằng inverter Hybrid hoặc lắp thêm thiết bị riêng. Nếu đã dự tính vài năm nữa thêm pin, chọn inverter Hybrid ngay từ đầu (chưa gắn pin) sẽ gọn và đỡ tốn hơn — xem nên chọn hòa lưới hay Hybrid.

Nếu chưa đăng ký bán điện dư, phần điện này không được thanh toán. Nếu đã đăng ký, hộ gia đình bán tối đa 50% sản lượng, theo giá thị trường điện chứ không bằng giá bán lẻ đang trả — xem bán điện dư cho EVN. Vì vậy hệ bám tải được thiết kế để tự dùng nhiều nhất có thể; khi điện dư quá nhiều, inverter có thể giới hạn công suất phát — xem chống phát ngược là gì.

Hệ Hybrid thêm pin lưu trữ vào giữa tấm pin và tải, cho phép tích điện dư ban ngày để xả dùng buổi tối hoặc khi mất lưới. Hòa lưới bám tải không có bước tích trữ này — toàn bộ điện phải dùng ngay hoặc phát lên lưới, đơn giản hơn và rẻ hơn đáng kể (chênh lệch ~48 đến 49 triệu cùng công suất tấm pin). Xem thêm tại điện mặt trời Hybrid có lưu trữ, inverter điện mặt trời là gì, và giải pháp cho hộ gia đình.

Khi hệ phát dư nhiều hơn nhu cầu, cần biết thêm về giới hạn phát ngược lên lưới.

Đọc thêm: điện mặt trời là gì và nó liên quan gì tới hóa đơn tiền điện nhà bạn?.