Điện mặt trời 1 pha và 3 pha khác nhau thế nào?

Điện mặt trời 1 pha và 3 pha phải khớp với loại điện lưới nhà bạn đang dùng, không phải chọn tùy ý theo sở thích. Đa số hộ gia đình Việt Nam dùng điện lưới 1 pha (phù hợp công suất tới khoảng 10-15 kWp), trong khi nhà lớn/biệt thự, cơ sở kinh doanh hoặc nhà xưởng thường dùng điện lưới 3 pha (phù hợp công suất lớn hơn, phân bổ tải đều 3 pha).

Cần hệ 3 pha khi: nhà đã dùng điện lưới 3 pha sẵn (thường nhà lớn, biệt thự, cơ sở kinh doanh có công tơ 3 pha), hoặc công suất điện mặt trời cần lắp lớn hơn mức inverter 1 pha đáp ứng được — ví dụ hệ trên 10-12 kWp thường cân nhắc chuyển sang 3 pha để cân bằng tải và giảm dòng điện trên mỗi pha. Xem bảng giá cả 2 loại tại báo giá điện mặt trời, trong đó mốc "11,7 kWp · 3 pha" là ví dụ hệ 3 pha phổ biến cho hộ lớn.

Thời điểm xây nhà là lúc rẻ và dễ nhất để quyết định chuyện này. Nên cân nhắc 3 pha khi nhà có từ hai điều sau trở lên:

Nhiều thiết bị công suất lớn chạy cùng lúc

Nhiều máy lạnh, bếp từ đôi, bình nóng lạnh công suất lớn, máy bơm, thang máy gia đình. Tải lớn dồn lên một pha dễ gây sụt áp và nhảy aptomat.

Dự định lắp điện mặt trời trên khoảng 10–12 kWp

Ở mức công suất này, hệ 3 pha chia đều công suất ra ba pha, giảm dòng trên từng dây. Các mốc công suất lớn trong bảng giá trọn gói như hệ 11,7 kWp đều là 3 pha.

Có kế hoạch sạc xe điện tại nhà

Bộ sạc xe là tải lớn và kéo dài. Tính sẵn từ đầu giúp không phải nâng cấp đường điện về sau — xem sạc xe điện bằng điện mặt trời.

Việc đăng ký điện 3 pha làm với đơn vị điện lực, tách riêng khỏi thủ tục điện mặt trời. Làm cùng lúc với đăng ký điện cho nhà mới là thuận tiện nhất.

Về kỹ thuật, hệ nhỏ có thể đấu inverter 1 pha vào một pha của nguồn 3 pha. Nhưng dồn toàn bộ công suất phát lên một pha làm lệch pha: pha đó dư điện trong khi hai pha còn lại vẫn mua điện lưới, hiệu quả tự dùng kém hơn.

Nguyên tắc chung: hệ công suất nhỏ trên nhà 3 pha có thể cân nhắc 1 pha nếu tải chủ yếu nằm trên đúng pha đó; hệ công suất lớn nên dùng inverter 3 pha để chia đều. Việc cân tải giữa các pha là phần đội kỹ thuật xử lý khi khảo sát — xem thêm inverter điện mặt trời là gì và giá inverter theo công suất.

Xem chi tiết từng công trình tại Nguyễn Văn Lâm, Gò Vấp và Nguyễn Thị Thanh Hải, Nha Trang.

Không thể tự ý đổi — nếu nhà đang dùng điện lưới 1 pha muốn nâng cấp lên 3 pha, phải làm thủ tục với đơn vị điện lực để đổi loại công tơ và đường dây trước, đây là việc riêng ngoài phạm vi lắp đặt điện mặt trời. METASOLAR khảo sát loại điện lưới hiện có của nhà bạn để tư vấn đúng loại hệ, không tự ý đề xuất đổi pha nếu không cần thiết.

Cách nhận biết nhà đang dùng loại nào

Nhìn công tơ điện: công tơ 1 pha có 2 dây đấu nối, công tơ 3 pha có 4 dây (3 dây pha + 1 dây trung tính). Hóa đơn tiền điện cũng thường ghi rõ loại đấu nối.

Vì sao hệ lớn nên dùng 3 pha

Cùng một công suất, hệ 3 pha chia dòng điện ra 3 đường nên dòng trên mỗi dây nhỏ hơn — giảm hao phí trên đường dây và cho phép dùng tiết diện cáp nhỏ hơn. Đây là lý do các mốc công suất lớn trong bảng giá đều là 3 pha.

Lệch pha ở hệ 3 pha

Hệ 3 pha cần phân bổ tải tương đối đều giữa các pha. Nếu một pha gánh quá nhiều thiết bị, hệ vận hành kém hiệu quả — đây là việc đội kỹ thuật cân đối khi thi công, khách không cần tự tính.

Xem bảng giá đầy đủ cả hệ 1 pha và 3 pha hoặc giải pháp cho nhà xưởng nếu công suất lớn.