Điện mặt trời tự sản tự tiêu là gì? Nhà bạn có thuộc diện không?

Điện mặt trời tự sản, tự tiêu là hệ lắp trên mái công trình để tự sản xuất điện và tự dùng ngay tại chỗ — không phải để kinh doanh bán điện. Đây là hình thức được Nghị định 58/2025/NĐ-CP khuyến khích phát triển, và gần như toàn bộ khách lắp điện mặt trời mái nhà hiện nay đều thuộc diện này: nhà ở riêng lẻ, nhà trọ, quán ăn, cửa hàng, nhà xưởng. Điểm khác nhau giữa các nhóm không nằm ở việc có được lắp hay không, mà ở cấp điện áp đấu nối — từ đó quyết định thủ tục là Thông báo đơn giản hay phải xin Giấy chứng nhận đăng ký phát triển.

*Bảng tra theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP và Nghị định 243/2026/NĐ-CP (hiệu lực 26/06/2026). Cấp điện áp đấu nối thực tế phải do đơn vị điện lực khu vực xác định khi khảo sát — bảng này để bạn hình dung trước, không thay thế kết quả khảo sát.

Cụm này gồm hai vế. Tự sản — bạn tự sản xuất điện từ hệ lắp trên mái công trình của mình. Tự tiêu — điện đó được dùng ngay tại chỗ cho chính công trình đó, không truyền tải đi bán như một nhà máy điện.

Điểm nhiều người hiểu nhầm: tự sản tự tiêu không có nghĩa là cấm bán điện dư. Bạn vẫn được bán phần điện dùng không hết lên lưới — chỉ là việc bán đó mang tính tận dụng phần thừa, không phải mục đích chính của hệ. Đây chính là điều Nghị định 243/2026 làm rõ và mở rộng quyền lợi. Ngược lại, nếu ai đó lắp một hệ lớn với mục đích chính là bán điện kiếm lời thì đó là dự án điện lực — một khung pháp lý hoàn toàn khác, thủ tục nặng hơn nhiều.

1. Hộ gia đình, nhà ở riêng lẻ. Nhóm đơn giản nhất về thủ tục. Chỉ cần gửi Thông báo theo mẫu tới UBND cấp xã trước khi lắp ít nhất 10 ngày làm việc; hệ có công suất inverter dưới 1 kWp được miễn cả bước này. METASOLAR đã thi công nhiều công trình dạng này, ví dụ hệ hòa lưới bám tải của anh Nguyễn Văn Lâm tại Gò Vấp, TP.HCM — xem thêm giải pháp điện mặt trời hộ gia đình.

2. Nhà trọ, dãy phòng cho thuê. Vẫn thuộc diện tự sản tự tiêu nếu công trình là nhà ở riêng lẻ đứng tên chủ hộ. Nhóm này có đặc điểm tài chính rất tốt vì tải điện ban ngày cao và đều — công trình nhà trọ Minh Sang tại Cần Thơ là một ví dụ thực tế trong danh mục của METASOLAR.

3. Quán ăn, cửa hàng, cơ sở kinh doanh nhỏ. Điều cần xác định là cấp điện áp đang đấu nối, vì nhiều cơ sở dùng 3 pha nhưng vẫn ở cấp hạ áp — trường hợp đó thủ tục vẫn nhẹ như hộ gia đình. Công trình Chim Phúc Thiện tại Cần Thơ thuộc nhóm cơ sở kinh doanh này.

4. Nhà xưởng, doanh nghiệp. Đây là nhóm cần cẩn thận nhất. Nếu đấu nối từ cấp trung áp trở lên và có nhu cầu bán điện dư, doanh nghiệp phải xin Giấy chứng nhận đăng ký phát triển tại UBND cấp tỉnh trước khi lắp đặt — làm sau là sai trình tự. Công trình Green Tech tại TP. Thủ Đức là hệ doanh nghiệp trên mái nhà xưởng; xem thêm giải pháp cho nhà xưởng & doanh nghiệp.

Từ 26/06/2026, hộ gia đình lắp hệ tự sản tự tiêu được bán tối đa 50% sản lượng điện phát ra cho EVN, và không phải điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh — đây là điểm gỡ vướng lớn nhất của Nghị định 243. Giá mua tính theo giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề, do EVN công bố lại hằng năm chứ không phải một con số cố định.

Chi tiết đầy đủ về tỷ lệ, cách tính giá và hồ sơ, xem bài bán điện mặt trời dư cho EVN 2026 theo Nghị định 243. Muốn nắm nhanh mối quan hệ giữa hai văn bản, xem tóm tắt Nghị định 58 & 243.

Thực tế, thứ quyết định thủ tục nặng hay nhẹ là cấp điện áp đấu nối — thông tin này nằm trên hợp đồng mua bán điện hiện tại của bạn, và đội kỹ thuật đọc ra ngay khi khảo sát. METASOLAR xác định giúp bạn thuộc nhóm nào, rồi chuẩn bị và nộp trọn bộ hồ sơ tương ứng, kèm đầy đủ chứng từ CO/CQ/VAT.

Bạn có thể bắt đầu bằng việc xem điện mặt trời có cần xin phép không để nắm ranh giới có/không phải làm thủ tục, đọc quy trình khảo sát & lắp đặt, hoặc dùng công cụ ước tính theo hóa đơn để biết hệ phù hợp với mức tiêu thụ nhà mình.