Điện mặt trời có làm nóng mái nhà không?

Ngược lại với suy nghĩ thường gặp, tấm pin năng lượng mặt trời thường giúp mái nhà mát hơn, không nóng hơn. Tấm pin hoạt động như một lớp che nắng, hấp thụ và chuyển phần lớn năng lượng ánh sáng thành điện thay vì để toàn bộ nhiệt truyền xuống mái nhà như mái tôn/mái ngói phơi nắng trực tiếp không có tấm pin che phủ. Khoảng hở giữa tấm pin và mái (do khung giá đỡ) còn tạo luồng không khí lưu thông, giúp tản nhiệt tốt hơn.

Có thể vì tấm pin bản thân nóng lên khi hoạt động dưới nắng gắt (mặt trên tấm pin có thể nóng), khiến người ta liên tưởng "có tấm pin = nóng hơn". Nhưng nhiệt đó phần lớn tỏa ra không khí xung quanh qua bề mặt tấm pin, không truyền xuống mái nhà và trần nhà bên dưới như khi mái phơi nắng trực tiếp.

Tôn là kim loại mỏng, hấp thụ nhiệt rất nhanh dưới nắng trưa rồi bức xạ thẳng xuống không gian bên dưới. Nhà không có trần hay lớp cách nhiệt thì không có lớp đệm nào chặn lại, nên phòng ngay dưới mái nóng gần như theo nhiệt độ mặt tôn.

Khi có giàn pin, đường đi của nhiệt thay đổi: tấm pin hứng nắng trước và đổ bóng lên mặt tôn, còn khoảng hở giữa tấm pin và mái tạo luồng khí đối lưu mang nhiệt đi. Phần mái nằm dưới giàn pin vì thế nhận ít nhiệt trực tiếp hơn hẳn phần mái phơi nắng — sự khác biệt này có thể cảm nhận rõ bằng tay vào buổi trưa.

Có, nhưng ở mức nhỏ và đã được tính trong thiết kế. Tấm pin quang điện hoạt động kém đi một chút khi nhiệt độ bề mặt tăng cao — đây là đặc tính vật lý chung của mọi tấm pin, ghi rõ trong thông số của nhà sản xuất.

Vì sao khoảng hở dưới tấm pin quan trọng

Khoảng hở do khung giá đỡ tạo ra giúp tấm pin tản nhiệt về phía sau. Tấm pin dán sát mặt mái sẽ nóng hơn, vừa giảm sản lượng vừa truyền nhiệt xuống mái nhiều hơn — đây là lý do khung giá đỡ tiêu chuẩn luôn giữ khoảng hở.

Liên quan tới độ bền lâu dài

Nhiệt độ cao kéo dài là một trong các yếu tố làm tấm pin suy hao theo năm. Thông gió tốt dưới giàn pin vì vậy có lợi cho cả sản lượng hôm nay lẫn tuổi thọ về sau — xem tấm pin suy hao bao nhiêu mỗi năm.

Ưu tiên phủ tấm pin lên phần mái trên phòng hay dùng

Nếu mái trên phòng ngủ, phòng khách cùng hướng nắng tốt, nên bố trí giàn pin ở đó trước. Vừa phát điện tốt, vừa đỡ nóng đúng nơi cả nhà sinh hoạt nhiều nhất.

Không bịt kín khoảng hở dưới giàn pin

Một số nhà che kín mép giàn pin để chống chim làm tổ. Nên dùng lưới chắn thoáng thay vì tấm che kín, để không khí vẫn lưu thông.

Mục tiêu chính là chống nóng thì kết hợp thêm cách nhiệt

Giàn pin chỉ che được phần mái đặt tấm pin. Phần mái còn lại vẫn nóng như cũ. Nếu nhà cần chống nóng toàn bộ, nên làm thêm trần hoặc tấm cách nhiệt — chi phí rẻ hơn nhiều so với lắp pin chỉ để chống nóng.

Kiểm tra mái tôn trước khi lắp

Tôn đã gỉ, mỏng hoặc có dấu hiệu dột nên thay trước. Giàn pin dùng 25–30 năm, đặt lên lớp tôn chỉ còn dùng được vài năm thì sau này phải tháo pin ra để thay mái. Xem thêm lắp điện mặt trời cho nhà mái tôn, nhà cấp 4.

Nhiều gia đình sau khi lắp điện mặt trời nhận thấy phòng dưới mái lắp tấm pin mát hơn rõ rệt vào buổi trưa nắng gắt so với trước đây — giảm luôn nhu cầu dùng máy lạnh ở khu vực đó, cộng thêm khoản tiết kiệm từ chính hệ điện mặt trời. Xem thêm lắp điện mặt trời tiết kiệm bao nhiêu mỗi tháng.

Vì sao có khoảng hở dưới tấm pin

Khung giá đỡ luôn tạo khoảng hở giữa tấm pin và mái. Khoảng hở này cho không khí lưu thông, vừa giúp tấm pin tản nhiệt (chạy mát thì hiệu suất cao hơn), vừa ngăn nhiệt truyền thẳng xuống mái.

Mức chênh lệch cảm nhận được

Hiệu quả rõ nhất ở nhà mái tôn không có trần cách nhiệt, nơi trước đây nắng chiếu thẳng vào mái rồi hắt xuống phòng. Nhà đã có trần thạch cao hoặc lớp cách nhiệt sẵn thì chênh lệch ít rõ hơn.

Có nên lắp chỉ để chống nóng?

Không nên — nếu mục tiêu chính là chống nóng thì tấm cách nhiệt rẻ hơn nhiều. Mát hơn là lợi ích kèm theo của điện mặt trời, không phải lý do chính để đầu tư.

Xem thêm lắp trên mái tôn nhà cấp 4 hoặc tiết kiệm bao nhiêu mỗi tháng.

Xem giải pháp điện mặt trời hộ gia đình hoặc bảng giá theo hóa đơn điện.